ROE là gì: cách đọc, phân tách Dupont và ba trường hợp dễ đánh lừa

Khi so sánh hai doanh nghiệp cùng ngành, con số lợi nhuận tính bằng tiền nói rất ít. Doanh nghiệp lãi 500 tỷ trên vốn chủ 2.000 tỷ khác hẳn doanh nghiệp lãi 500 tỷ trên vốn chủ 10.000 tỷ. roe là gì chính là câu hỏi dẫn tới cách đo đó: tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, cho biết mỗi đồng vốn cổ đông bỏ ra tạo ra bao nhiêu đồng lãi ròng trong kỳ.

Công thức và cách đọc

ROE bằng lợi nhuận sau thuế chia cho vốn chủ sở hữu bình quân, tính theo phần trăm. Lấy bình quân đầu kỳ và cuối kỳ thay vì số cuối kỳ, vì vốn chủ có thể thay đổi giữa kỳ do phát hành thêm hoặc chia cổ tức, dùng số cuối kỳ sẽ làm méo kết quả.

🔗 Xem thêm: EPS là gì? Công thức tính và ví dụ bằng số

Một mức ROE chỉ có nghĩa khi đặt cạnh ba thứ: chính doanh nghiệp đó các năm trước, doanh nghiệp cùng ngành, và lãi suất phi rủi ro tại thời điểm so sánh. Ngành thâm dụng vốn như bất động sản hay điện thường có ROE thấp hơn ngành dịch vụ, nên so chéo ngành là so sai.

roe là gì - Công thức và cách đọcMinh hoạ: roe là gì

Ba nguồn tạo ra ROE

Phân tách Dupont tách ROE thành ba phần: biên lợi nhuận ròng, vòng quay tài sản, và đòn bẩy tài chính. Cách tách này trả lời câu hỏi quan trọng hơn con số: doanh nghiệp đang lãi cao nhờ bán được giá, nhờ dùng tài sản hiệu quả, hay chỉ nhờ vay nhiều.

🔗 Xem thêm: Bullish là gì? Phân biệt với bearish và với bull market

Đây là chỗ cần thận trọng. Một doanh nghiệp tăng vay nợ có thể đẩy ROE lên mà không cải thiện gì về vận hành, trong khi rủi ro tài chính tăng theo. Vì vậy ROE nên đọc kèm tỷ lệ nợ trên vốn chủ, và kèm cả khả năng trả lãi.

Những trường hợp ROE đánh lừa

Vốn chủ nhỏ bất thường, chẳng hạn sau nhiều năm lỗ luỹ kế, sẽ đẩy mẫu số xuống và tạo ra ROE rất cao dù doanh nghiệp không khoẻ. Ngược lại, doanh nghiệp vừa phát hành thêm cổ phiếu sẽ có ROE giảm tạm thời vì vốn chủ tăng trước khi lợi nhuận kịp tăng theo.

roe là gì - Những trường hợp ROE đánh lừaMinh hoạ: roe là gì

Lợi nhuận bất thường cũng làm lệch: một khoản lãi từ bán tài sản hay đánh giá lại khoản đầu tư có thể thổi ROE của một kỳ. Muốn thấy bức tranh vận hành, nên loại các khoản này ra, và đọc thêm lợi nhuận trước lãi vay và thuế để tách phần lãi đến từ hoạt động kinh doanh chính.

Đặt ROE cạnh các chỉ số khác

ROE trả lời "hiệu quả sử dụng vốn cổ đông". Câu hỏi "giá đang đắt hay rẻ so với lợi nhuận" thì thuộc về chỉ số P/E, còn "mỗi cổ phiếu tạo ra bao nhiêu lãi" thuộc về . Ba chỉ số này bổ sung cho nhau, đọc lẻ một cái dễ ra kết luận vội.

🔗 Xem thêm: Margin là gì? Cơ chế ký quỹ và các mốc tỷ lệ cần nhớ

Kết luận

roe là gì - Kết luậnMinh hoạ: roe là gì

ROE là thước đo hiệu quả, không phải thước đo quy mô hay mức độ an toàn. Cách dùng hợp lý là xem xu hướng nhiều năm, tách bằng Dupont để biết nguồn gốc, và luôn đọc kèm cơ cấu nợ. Một con số ROE cao đứng một mình không đủ để kết luận điều gì.

Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

#vpbanks #chungkhoanvietnam


← Kiến thức chứng khoán và bảng giá — VPBankS